Toelichting programma

Inleiding

Door: Dr. Jacques van Rossum
Over: Het gras aan de andere kant van het hek: talent in sport en dans

Toelichting:
Jacques van Rossum, ontwikkelingspsycholoog, doceert talentontwikkeling (Faculteit der Bewegingswetenschappen, VU, Amsterdam) met speciale aandacht voor de omstandigheden waaronder getalenteerden gedijen, de manier waarop training wordt gegeven en de rol van trainer-coach, dansdocent en ouders. Hij schreef een hoofdstuk over talentontwikkeling in de sport in twee handboeken over hoogbegaafdheid, Handbook of Adolescent Gifted Education (2006), met Francoys Gagné, en International Handbook on Giftedness. (2009)

In deze inleiding komen twee zaken aan bod. Allereerst: hoe belangrijk is de school eigenlijk in de ogen van sport- en dans-talent? Een tweede punt is de manier waarop ‘men’ (ook: ‘de school’) omgaat met prestatie-situaties. Is resultaat-gericht denken (in de sport gaat het immers om de medailles en de bekers) eigenlijk wel handig voor een succesvolle talent-loopbaan?

Wat zouden we voor het begeleiden van cognitief talent kunnen leren van het onderzoek naar talentontwikkeling in ‘het bewegen’: de sport en de dans?

Workshop 1

Door: Joost de Maaré
Over: POP- en TOP-training: Hoe krijg je (hoog)begaafde onderpresteerders weer in beweging?
Voor: VO

Toelichting:
Joost de Maaré was docente biologie, leerlingbegeleider, coördinator HB-beleid op het Utrechts Stedelijk Gymnasium. Nu is ze bestuurslid en trainer van Stichting Leren Motiveren (www.stichtinglerenmotiveren.nl) , redacteur bij het tijdschrift Talent (www.tijdschrift-talent.nl) en lid van de visitatiecommissie van de Begaafdheidsprofielscholen.

POP- en TOP-training is door orthopedagogen en docenten ontwikkeld om de uitstroom van veelbelovende leerlingen tegen te gaan en om onderpresteerders weer in beweging te krijgen. POP-training is voor de onderbouw en TOP-training voor de bovenbouw. In de workshop krijgt u achtergrondinformatie over onderpresteren. Ook worden uitgangspunten van de POP- en TOP-trainingen besproken. U maakt kennis met begeleidingsmateriaal en u krijgt tips die u meteen kunt gebruiken om leerlingen meer voor school te motiveren.

Workshop 2

Door: Lineke van Tricht
Over: Snellezen
Voor: VO

Toelichting:
Lineke van Tricht is oprichter van Bureau Talent (www.bureautalent.nl) Zij heeft op verschillende VO-scholen gewerkt. Zij komt op veel scholen verspreid over Nederland om te werken met leerlingen, docenten en schoolleiding. Bureau Talent begeleidt (hoog)begaafde leerlingen, individueel en in groepen, ontwikkelt verrijkingsmateriaal, verzorgt docententrainingen op gebied van (hoog)begaafdheid en adviseert schoolleidingen bij de invoer van beleid op dit gebied.

Sneller lezen: dat wil iedere leerling wel! Vooral als je daarmee sneller klaar bent met je huiswerk. Snellezen betekent inderdaad dat je sneller leert lezen, maar dat is niet het enige. Snellezen doe je in drie fasen: voorbereiden, lezen, nabewerken. Het leuke is dat je met snelleestechnieken sneller kunt lezen en ook nog weet waarover de tekst gaat. Dat komt onder andere doordat snellezen een techniek is waarbij je je focust. In deze workshop maken de deelnemers kennis met de drie fasen die doorlopen worden bij snellezen en met een paar snelleestechnieken.

Workshop 3

Door: Marten Elkerbout
Over: Formatief toetsen
Voor: VO

Toelichting:
Marten Elkerbout is rector van het Barlaeusgymnasium in Amsterdam en was rector van het Rijnlands Lyceum Oegstgeest. Eerder werkte hij bij de Inspectie van het onderwijs.

In deze workshop legt Marten Elkerbout het verschil uit tussen formatief en summatief toetsen. Waarom heeft formatief toetsen een grote toegevoegde waarde voor gymnasiumleerlingen en dus ook voor hoogbegaafde leerlingen?

Formatief toetsen is een middel in het leerproces, gericht op de individuele prestaties van de leerling. Het legt de nadruk op feedback en gaat uit van onafhankelijke criteria. Summatief toetsen geeft een eindoordeel en is gericht op het vaststellen van het eindniveau, waarbij vaak wordt uitgegaan van een normatieve verdeling volgens een Gauss-kromme.

Workshop 4

Door: Lineke van Tricht
Over: Leervaardighedenspel
Voor: VO en bovenbouw PO

Het leervaardighedenspel is ontworpen om er in korte tijd achter te komen welke leervaardigheden wel goed ontwikkeld zijn bij een leerling en welke leervaardigheden hij/zij wil versterken. Veel hoogbegaafde kinderen hebben niet leren leren, omdat ze het niet nodig hadden. Zonder veel inspanning behoorden ze op de basisschool tot de besten van de klas. En op de middelbare school kunnen ze nog steeds zonder (veel) huiswerk te maken overgaan. Toch komt er vrijwel altijd een moment dat ook zij moeten studeren om hun eindexamen te halen. Maar studeren…….. hoe doe je dat?

In deze workshop leert u het leervaardighedenspel te spelen en krijgt u ideeën over hoe u het spel kunt inzetten.

Workshop 5

Door: Willem Kuipers
Over: Het onverwachte geschenk van extra intelligente leerlingen.
Voor: PO/VO

Toelichting:
De workshop: Ongewoon talentvolle leerlingen kunnen een volwassene (ouder, docent) inspireren om de aard en mate van diens eigen intelligentie opnieuw te bezien. Hoe kan je als volwassene die ongevraagde kans pragmatisch aangrijpen en waarom heeft de één daar veel meer weerstand tegen dan een ander? Heeft dat ook invloed op de effectiviteit van het onderwijs aan deze leerlingen?

Willem Kuipers heeft het praktijkgerichte concept extra intelligentie of Xi ontwikkeld en toegepast bij loopbaancoaching. Hij is auteur van o.a. twee boeken over de (h)erkenning, verkenning en toepassing van Xi in werk en privé.

Voor meer informatie: zie www.xi2.nl.

Workshop 6, Het Verschil

Door: Zeger van Hoffen
Over: Docentenvaardigheden
Voor: PO/VO

Toelichting:
Zeger van Hoffen is consultant bij CPS onderwijsontwikkeling en advies en specialist leerlingbegeleiding. In de 25 jaar dat hij les gaf in het VO was hij o.a. coach en begeleider van hoogbegaafde leerlingen. De afgelopen 2 jaar heeft hij als projectleider van de docentexpertisegroep gewerkt aan het formuleren van een standaard voor docenten die lesgeven aan hoogbegaafde kinderen. Wat moeten ze kunnen en welke over welke eigenschappen beschikken zij bij voorkeur?

Het Verschil is de voorlopige formulering van deze standaard. De workshop richt zich op de vraag of de elementen die in de standaard zijn opgenomen in redelijkheid wel van leerkrachten gevraagd kan worden.

Workshop 7

Door: Mechel Ensing
Over: Beelddenken: Bekijk het eens van deze kant….
Voor: PO/VO

Toelichting:
Mechel Ensing-Wijn werkt al 10 jaar met ongewoon intelligente volwassen beelddenkers hetgeen haar veel inzicht en ervaring heeft gegeven over hun wijze van informatieverwerking, op het werk en privé. Leren is haar passie en zij is dan ook op diverse manieren betrokken geweest bij het onderwijs: als docent, beleidsmedewerker, bestuurder en studiemoeder. Meer informatie op www.beelddenkwerk.nl .

Beelddenken gaat over zien, verbeelden, af- en terugkijken: Het is één van de vormen van zintuiglijke informatieverwerking. Begripsdenken gaat over redeneren, definiëren, stap voor stap werken. Dit is een uitnodiging om meer inzicht te verkrijgen in de verschillen tussen beelddenken en begripsdenken door beide zelf te ervaren. Daarbij geef ik nadere toelichting.

Workshop 8

Door: Jan van Os
Over: Denken. Leren. Link?
Voor: PO/VO

Toelichting:
Jan van Os werkt op het Stedelijk Gymnasium Schiedam als docent Nederlands en als Coördinator. Hij houdt zich bezig met alles wat een docent nodig zou kunnen hebben om goed les te geven aan hoogbegaafde leerlingen. (http://nl.linkedin.com/pub/jan-van-os/27/62/760)

Deze workshop gaat niet over de vraag: Waarom zijn slimme kinderen vaak zo passief in het onderwijs, of wat houdt hen tegen? maar over: Wat zouden zij nodig kunnen hebben? Hoe krijg je het denken in beweging? Hoe kun je bij het leren gebruik maken van de beweeglijkheid van het denken? Wat is het geheim van metacognitie? Wat heb je daaraan? Wat kun je daarmee?

Workshop 9

Door: Sascha Brasz
Over: Hoogbegaafde leerlingen; de grote stap van PO naar VO
Voor: PO/VO

Toelichting:
Sascha Brasz is consultant (hoog)begaafdheid PO VO bij het Algemeen Pedagogisch Studicentrum, APS (www.aps.nl)

De workshop: Veel basisscholen bieden hoogbegaafde kinderen al het nodige aan (compacten, verrijkingsopdrachten, Plusklas). Soms heeft een leerling één (of meer) klas(sen) overgeslagen. En komt dan bij u op school….

In deze workshop zullen we nader ingaan op de uitdagingen en kansen die dit met zich meebrengt: Wat zijn kenmerken van hoogbegaafde leerlingen? Hoe om te gaan met het leeftijdsverschil tussen deze leerling en de rest? Waar lopen deze leerlingen tegenaan in het VO? Hoe laat je deze overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen? Hoe kan de school deze doorgaande leerlijn versterken?

Workshop 10

Door: Dick van Hennik en Lydia van Deelen-Meeng
Over: Wanneer is een school met succes een Begaafdheidsprofielschool?
Voor: schoolleiders PO/VO

Toelichting:
Dick van Hennik is voorzitter van de BMT Scholengroep Spinoza en voorzitter van Begaafdheidsprofielscholen (www.begaafdheidsprofielscholen.nl)

Lydia van Deelen-Meeng (http://nl.linkedin.com/in/lydiavandeelen) is managing consultant bij het CPS (www.cps.nl)

In deze workshop belichten zij met de deelnemers wat er van schoolleiding en medewerkers wordt verwacht als zij het predikaat BPS willen verkrijgen. De vereniging Begaafdheidsprofielscholen heeft een keurmerk geformuleerd en is bezig een visitatie-instrument te ontwerpen waarmee dat keurmerk gehandhaafd kan worden en de kwaliteit van de school op het profiel (hoog-)begaafdheidsonderwijs gewaarborgd. Er worden eisen gesteld aan de schoolorganisatie, aan het niveau van kennis over hoogbegaafdenproblematiek en uiteraard ook aan het leiderschap in de school.

Workshop 11

Door: Dorine Bier
Over: Verrijken doe je zo
Voor: voor leerkrachten PO

Toelichting:
Dorine Bier is ervaringsdeskundige op het gebied van hoogbegaafde kinderen. Ook is ze geschoold om hoogbegaafde kinderen te begeleiden en om basisscholen te ondersteunen in een begeleidingstraject voor een specifiek kind. Dorine werkt als zelfstandige (www.minihb.nl). Ze heeft diverse plusklassen gestart en begeleid, leerlijnen opgezet voor individuele leerlingen, cursussen en trainingen op basisscholen gegeven en mooie verrijkingsprojecten geschreven.

(http://nl.linkedin.com/pub/dorine-bier/23/59b/6a)

In deze workshop zal Dorine ingaan op de vraag waarom compacten? Ook zal besproken worden wat voor verrijking geschikt is voor welk type kind, en hoe de verrijking kan worden ingezet binnen het basisonderwijs. Hoe zet je een plan van aanpak op, dat haalbaar is voor leerling en leerkracht. Maar ook zal er ruimte zijn voor vragen en voor inzage in verschillende materialen.

Workshop 12

Door: Tjeerd van den Berg
Over: Aanpak (hoog)begaafdheid op basisschool De Singel, Schiedam
Voor: PO

Toelichting:
Tjeerd van den Berg is leerkracht en coordinator van de plusklas op OBS De Singel in Schiedam. Deze school, met ruim 900 leerlingen, heeft de afgelopen jaren een (implementatie)beleid gevoerd om tijdig hoogbegaafde leerlingen te kunnen (h)erkennen. Onderpresteren ontstaat vaak al op zeer jonge leeftijd. Slechts 64% van deze groep krijgt een VWO-advies (Wolters, 2009).

In deze workshop komen de volgende punten aan de orde: Het implementatietraject van de plusklas, sociaal emotionele ontwikkeling, wel of niet versnellen, (digitale) checklist SLO. We voeren samen een fictieve leerling in in het Digitaal Handelingsprotocol Hoogbegaafdheid (signaleren, diagnostiek, advies) en bekijken de resultaten.

Workshop 13

Door: Winanda Maljaars
Over: Klassenmanagement en hoogbegaafdheid of Na de diagnose..en nu?
Voor: leerkrachten PO

Toelichting:
Winanda Maljaars is Specialist in Gifted Education en werkt als zorgcoordinator Hoogbegaafdheid op een Freinetschool. Ze heeft op die school een “Sponsgroep” (plusgroep) opgericht en vormgegeven. Ze begeleidt ook scholen (www.winiq.nl).

In deze workshop gaat Winanda in op: Kinderen serieus nemen in wat ze al weten en kunnen en van daaruit verder gaan. Hoe doe je dat? En wat vraagt dat van het klassenmanagement?

Workshop 14

Door: Marielle van der Schoor en Machiel Blok
Over: De plusklas van De Peperklip
Voor: PO

Toelichting:
Marielle van der Schoor is als directeur-orthopedagoog verbonden aan OBS De Peperklip in Schiedam en Machiel Blok geeft les in de bovenbouwen en in de plusgroep. De Peperklip is een kleurrijke school met dertig nationaliteiten in Schiedam Oost die drie jaar geleden is gestart met het ontwikkelen van een visie op begaafdheid in het onderwijsaanbod. Wij draaien nu twee jaar een plusklas en voorzien hiermee in een aanbod op passend onderwijs voor meer begaafde kinderen.

Wij zijn goed voor sterk en blijven sterk voor zwak.

Deze workshop gaat in op: Welke kinderen horen in een plusgroep? Hoe ziet een dag op de Peperklip plusgroep eruit? Welke diagnose instrumenten zijn er? Hoe zorg je voor een goede aansluiting op het aanbod in de stamgroep? Volgens welke visie werken we?

Workshop 15

Door: Marieke Dorussen
Over: Actief Historisch Denken
Voor: VO

Toelichting:
Marieke Dorussen is docente geschiedenis aan het stedelijk gymnasium in Schiedam. Zij werkt met ‘Actief Historisch Denken’ Deze methode nodigt leerlingen uit tot argumenteren en redeneren en vraagt hen zich kritisch op te stellen.

In deze workshop doen we een les uit klas 4. We gaan een aantal argumenten bekijken die door missionarissen werden gebruikt om heidenen te bekeren. Vanuit het standpunt van een missionaris of een Fries hoofdman worden argumenten bekeken, geanalyseerd, gewogen en vergeleken. Je verplaatst je in het standpunt van een historisch persoon en breng hierarchie in argumenten aan.

Lezing 1

Door: Ninette Verheul
Over: Maatwerk
Voor: PO/VO

Toelichting:
Ninette Verheul heeft filosofie en geschiedenis gegeven en is nu coordinator bovenbouw, profielcoordinator en TOP-trainer op het Stedelijk Gymnasium in Schiedam. Daarnaast is ze bestuurlid van de Begaafdheidscholen. In haar portefeuille zit: visitatie, hoe gaat men in Nederland om met hoogbegaafde leerlingen?

Een kijkje in de maatwerk keuken van Schiedam. Op heel veel manieren proberen scholen en in te spelen op de behoeften en wensen van de (hoog)begaafde leerlingen. Een plus-klas, Project Plus, extra vakken en/of alvast naar de universiteit. Verbreding, verdieping, versnelling en compacten. Kortom initiatieven genoeg, maar lang niet altijd toereikend; er zal soms maatwerk geleverd moeten worden om de hele intelligente leerling vast te houden; gemotiveerd te houden. Maatwerk naast of in plaats van. Waarom voor deze leerlingen? En hoe past dit in het rooster en………. vele vragen en vele oplossingen.

Lezing 2

Door: Lydia Sevenster
Over: Jongensgedrag
Voor: VO

Toelichting:

Lydia Sevenster is docente biologie op het Stedelijk Gymnasium in Haarlem. Zij is gespecialiseerd in het begeleiden van hoogbegaafde leerlingen en ontwikkelde een aanpak tegen onderpresteren. Ook stelde zij de NLT-module ’Hersenen en leren’ samen en stuitte hierbij op verschil in gedrag tussen jongens en meisjes. (http://nl.linkedin.com/pub/lydia-sevenster/32/451/146)

Jongensgedrag Geef me een willekeurige agenda en ik vertel u van wie die is: van een jongen of van een meisje. Als je bewust gaat letten op de verschillen tussen jongens en meisjes vallen steeds meer dingen op. Minder jongens dan meisjes halen een Vwo-diploma. In deze presentatie worden de resultaten van onderzoek naar de verschillen tussen jongens en meisjes op het Stedelijk Gymnasium te Haarlem getoond. De oorzaken van de achterstand van de jongens worden toegelicht. We kijken hoe we hen kunnen aanspreken op hun impulsieve gedrag en hoe we een actieve houding kunnen stimuleren. Deelnemers gaan aan de slag met werkvormen die geschikt zijn voor jongens. Verder worden er tips gegeven hoe we het beste uit de jongens kunnen halen. Er zal ongetwijfeld stevig gediscussieerd worden aangezien we allemaal tegen het jongensgedrag aanlopen.

Lezing 3

Door: Kasper Ponte
Over: De vele gezichten van hoogbegaafdheid in het basisonderwijs
Voor: PO

Toelichting:
Drs. Kasper Ponte is directeur van Adviesbureau Ponte BV, dat landelijk opereert. Naast onderzoek en begeleiding van hoogbegaafde kinderen en volwassenen, begeleid dit bureau ook scholen en verzorgt het een tweetal plusklassen voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong (zie ook www.hoogbegaafd.nu).

De lezing: Wat is hoogbegaafdheid nu eigenlijk? Waar dient school op te letten en rekening mee te houden? Hoogbegaafdheid is hot. Je kunt geen tijdschrift openslaan, of er staat wel een artikel in over hoogbegaafde kinderen. Maar toch bestaat het vooroordeel nog steeds, dat een hoogbegaafd kind eigenlijk niet in de problemen kan komen. Het is immers zo slim en heeft toch zoveel talent?!  In deze inleiding komt zowel de succesvolle hoogbegaafde leerling aan bod als de onderpresteerder.

Lezing 4

Door: Kasper Ponte
Over: De vele gezichten van hoogbegaafdheid in het voortgezet onderwijs
Voor: VO

De lezing: Met een CITO-score van 545-550 naar het VO. Een mooie toekomst voor de boeg… Of niet?  Hoogbegaafde pubers hebben niet alles op alles hoeven te zetten voor die score; ze hebben vaak op dit gebied geen teleurstelling leren incasseren. Het leren ‘leren' heeft zich niet altijd vanzelfsprekend ontwikkeld. Op tijd leren voor een overhoring, agendabeheer, maar zelfs je brood meenemen of je tas inpakken kunnen behoorlijke hobbels vormen.  De vele veranderingen op uiteenlopende gebieden, kunnen alles in de war schoppen. Afzakken naar HAVO of VMBO is vaak de realiteit. In deze inleiding komt zowel de succesvolle hoogbegaafde puber als de onderpresteerder aan bod.

Lezing 5

Door: Suzanne Sjoers
Over: Omgaan met verschillen in de les
Voor: VO

Toelichting:
Suzanne Sjoers is senior consultant (hoog)begaafd en dyscalculie VO APS, ook is zij lid van de Raad van Advies Koepel HB (www.koepelhb.nl)

De lezing: Ook in een gymnasiumklas zijn de verschillen tussen leerlingen groot; in capaciteiten, in leerstijl, in motivatie en in interesse. Bij deze lezing wordt ingegaan op het omgaan met deze verschillen: hoe kun je als docent met kleine aanpassingen inspelen op deze verschillen zodat er alles uit de beste leerlingen gehaald kan worden? Rondom feiten en vooroordelen rondom (hoog)begaafde leerlingen, ondersteund vanuit theorie en praktijkervaringen worden op een interactieve manier onderwijsaanpassingen gecreëerd die u morgen in de les kunt gaan gebruiken.